8 πράγματα που δεν λέμε σε κάποιον που υποφέρει από Αγχώδη Διαταραχή



«Μερικές φορές απλώς το να είσαι δίπλα σε κάποιον είναι αρκετό». (Αγνώστου)

Ένιωσα ότι δεν μπορούσα να αναπνεύσω, σαν κάποιος να μου έσφιγγε τον λαιμό κόντρα στον τοίχο ενώ το πάτωμα ήταν έτοιμο να καταρρεύσει ανά πάσα στιγμή.Περιγράφω μια σκηνή από κρίση πανικού, αλλά αυτό μου έχει πράγματι συμβεί – να νιώθω ότι με κρατά κάποιος από τον λαιμό κόντρα στον τοίχο. Μεγαλώνοντας βίωσα πολλές φορές παρόμοιες στιγμές ή στιγμές που ένιωσα ανασφάλεια σωματικά και συναισθηματικά.Υπήρξαν αμέτρητες φορές που όλο αυτό ενισχύθηκε με το πέρασμα των χρόνων, με αποτέλεσμα να βρίσκομαι συνεχώς σε κατάσταση επιφυλακής, διότι ανά πάσα στιγμή θεωρούσα ότι μπορούσα να πάθω κάτι κακό.

Έτσι, έμαθα να είμαι συνεχώς αγχωμένη, δεν κατάφερνα να ηρεμήσω και ήμουν έτοιμη να αντιμετωπίσω μια ενδεχόμενη απειλή. Έμάθα να είμαι σφιγμένη, με την «αντίδραση μάχης ή φυγής» μονίμως σε εγρήγορση.Συνήθισα να θεωρώ δευτερεύοντα προβλήματα πολύ σοβαρά, γιατί αυτό είναι κάτι που έμαθα από παιδί: μερικές φορές τα φαινομενικά ασήμαντα πράγματα μπορούν να κάνουν τους ανθρώπους να καταρρεύσουν.

Όπως ήταν αναμενόμενο, ως ενήλικας αγχωνόμουν τρομερά για μικροπράγματα συνεχώς.

Είχε πέσει χλωρίνη στα ρούχα που θα φορούσα όταν έπρεπε να πάω σε συνέντευξη για δουλειά; Ήμουν σίγουρη ότι κανείς δεν θα με προσλάμβανε ποτέ!Δεν ήθελε κάποιος να γίνει φίλος μου; Αναρωτιόμουν γιατί δεν με αγαπάει κανείς.Ανακάλυπτα κάποιο ύποπτο εξόγκωμα στο σώμα μου; Ήμουν σίγουρη ότι θα πεθάνω!Φυσικά, αυτό το τελευταίο δεν είναι και τόσο ασήμαντο, αλλά το θέμα είναι ότι ήμουν συνεχώς φοβισμένη. Η ζωή μου έμοιαζε με μια αρένα γεμάτη με λιοντάρια που έπρεπε να δαμάσω.

Πιστεύω ότι τα βιώματα της παιδικής μου ηλικίας και η κακομεταχείριση που είχα υποστεί μου προκάλεσαν χρόνια κατάθλιψη και άγχος. Βέβαια, για εσάς ή κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο οι αιτίες μπορεί να είναι άλλες.Ορισμένοι άνθρωποι έχουν γενετική προδιάθεση στο άγχος, άλλοι πιέζονται υπό στρεσογόνες συνθήκες ενώ για άλλους παίζει ρόλο η φυσική τους κατάσταση.

Το συγκεκριμένο άρθρο δεν έχει στόχο να αναλύσει τις αιτίες που προκαλούν άγχος, αλλά τι αποφύγετε να πείτε σε κάποιον όταν βρίσκεται σε πανικό.Το άγχος μπορεί να κατακλύσει το μυαλό και το σώμα μας και συχνά βασανιζόμαστε περισσότερο όταν είμαστε σκληροί με τον εαυτό μας.Συνήθως είμαστε αυστηροί και τα βάζουμε με τον εαυτό μας λέγοντας: «Σύνελθε επιτέλους, τι έχεις πάθει; Γιατί βρίσκεσαι σε τέτοια χάλια;»

Κι όμως, καμία από τις παραπάνω σκέψεις δεν ωφελεί. Παρ’ όλο που τα αγαπημένα μας πρόσωπα δεν είναι τόσο σκληρά απέναντί μας, μερικές φορές μας λένε παρόμοια πράγματα μόνο και μόνο επειδή δεν έχουν να πουν κάτι καλύτερο.Ακόμη κι εγώ που έχει βιώσει πολύ άγχος στη ζωή μου, έχω πει παρόμοια πράγματα σε άλλους επειδή δεν ήμουν σε θέση να τους βοηθήσω κι όταν κάποιος νιώθει αδύναμος, είναι δύσκολο εκείνη τη στιγμή να σκεφτεί καθαρά.

Το μόνο που ξέρω είναι ότι ήθελα να βοηθήσω, να βρω απαντήσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις όμως, όταν αντιμετωπίζουμε μια τέτοια κατάσταση, παρά τις καλές μας προθέσεις και χωρίς να το θέλουμε τελικά ρίχνουμε περισσότερο λάδι στη φωτιά.

Έτσι, ως άτομο που έχω δει και τις δύο πλευρές του νομίσματος, θα ήθελα να σας αποκαλύψω μερικές φράσεις που καλό θα ήταν να αποφύγετε να πείτε σε κάποιον που υποφέρει από έντονο άγχος και να σας δώσω μερικές ιδέες για το τι μπορεί να τον βοηθήσει πραγματικά.

Τι να αποφύγετε να πείτε σε κάποιον που αντιμετωπίζει έντονο στρες:

Ό,τι σε αγχώνει τώρα, μετά από καιρό δεν θα έχει καμιά σημασία.
Συχνά αυτό είναι κάτι που ισχύει. Αν κάποιος ανησυχεί για ένα ελαφρύ ατύχημα με το αυτοκίνητο, είναι πολύ πιθανό να μην δημιουργηθούν πραγματικά προβλήματα. Βέβαια, δεν ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις.

Ένα μικροατύχημα θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στο αυτοκίνητο, που με τη σειρά του σημαίνει ότι θα λείπαμε μέρες από τη δουλειά, άρα θα είχαμε απώλεια αποδοχών και στη συνέχεια πιθανή έξωση από το σπίτι. Τα παραπάνω θα μπορούσαν κάλλιστα να έχουν σημασία μετά από καιρό. Όλη αυτή η αλυσίδα γεγονότων είναι άραγε κάτι που μπορεί σίγουρα να συμβεί; Όχι, όμως υπάρχουν πιθανότητες.

Το να πεις σε κάποιον ότι το χειρότερο δεν θα συμβεί δεν είναι καθόλου καθησυχαστικό, διότι μερικές φορές όντως συμβαίνει. Μεγαλύτερη σημασία έχει όμως το γεγονός ότι όταν κάποιος είναι υπερβολικά αγχωμένος, νιώθει ότι έρχεται η καταστροφή και αυτό το συναίσθημα δεν μπορείτε να το διώξετε με τη λογική, τουλάχιστον όχι άμεσα.

Όταν κάποιος βρίσκεται σε πανικό, δεν χρειάζεται λογική – χρειάζεται επιβεβαίωση. Επιβεβαίωση ότι ναι, η ζωή είναι αβέβαιη και πράγματι συμβαίνουν άσχημα πράγματα και είναι απολύτως φυσιολογικό να νιώθει φόβο.Χρειάζεται επίσης να του θυμίσετε ότι τώρα είναι ασφαλής. Το μόνο που πρέπει να σκέφτεται είναι να αναπνέει και να ζει το παρόν.

Η ζωή είναι πολύ μικρή για να στενοχωριέσαι 
Κι αυτό δημιουργεί περισσότερο άγχος, διότι εκτός των άλλων, το άτομο αυτό θα θεωρήσει ότι χάνει την ευκαιρία να ζήσει κανονικά τη ζωή του εξαιτίας μιας συναισθηματικής αντίδρασης που βρίσκεται πέρα από τον έλεγχό του.Ναι, η ζωή είναι πράγματι σύντομη και φυσικά όλοι θέλουμε να τη ζήσουμε όσο καλύτερα μπορούμε. Δεν θα λέγαμε όμως ποτέ σε έναν διαβητικό «Η ζωή είναι πολύ μικρή γι’ αυτό δεν πρέπει να καταναλώνεις πολλή ζάχαρη». Σίγουρα θα τον ενθαρρύνατε να κάνει πιο υγιεινές διατροφικές επιλογές, αλλά όπως καταλαβαίνετε αυτή η διατύπωση υπεραπλουστεύει την προσπάθεια που απαιτείται για να διαχειριστεί την κατάστασή του και να διατηρήσει έναν υγιεινό τρόπο ζωής.

Το ίδιο ισχύει και για το άγχος. Όποιος υποφέρει από άγχος, καταλαβαίνει ότι υπάρχουν πολύ καλύτεροι τρόποι για να ζήσει και αυτή η διαπίστωση είναι οδυνηρή. Εκείνο που δεν γνωρίζει είναι ο τρόπος να βοηθήσει τον εαυτό του.

Προσπάθησε να ηρεμήσεις 
Η ηρεμία είναι ο τελικός στόχος, όχι ο τρόπος για να το επιτύχουμε. Αυτό θέλουμε όλοι να επιτύχουμε όταν είμαστε πανικοβλημένοι. Είναι όμως κάτι που φαντάζει πολύ μακρινό τη στιγμή που προσπαθούμε να πάρουμε ανάσα και αγωνιζόμαστε να τα καταφέρουμε.Αν γνωρίζετε μερικές καλές μεθόδους με τις οποίες εσείς οι ίδιοι καταφέρνετε να ηρεμήσετε, όπως για παράδειγμα ασκήσεις βαθιάς αναπνοής, μπορείτε να προσφέρετε τη βοήθειά σας. Είναι πάντως προτιμότερο να μην μπαίνετε σε περισσότερες λεπτομέρειες τη στιγμή που κάποιος βρίσκεται σε πανικό.

Φανταστείτε έναν άνθρωπο στην άκρη του γκρεμού, έτοιμο να πέσει σε έναν λάκκο γεμάτο τίγρεις. Έτσι ακριβώς μπορεί να νιώθει ένα άτομο με υπερβολικό άγχος.Αν εσείς σταθείτε στην άκρη του γκρεμού και του φωνάξετε «Έλα αύριο να κάνουμε μαζί γιόγκα, θα σε βοηθήσει πολύ!», κατά πάσα πιθανότητα θα νιώθει τόσο άσχημα εξαιτίας του άγχους που δεν θα δώσει καθόλου σημασία στο επιχείρημά σας.

Εκείνη τη στιγμή έχει ανάγκη από ένα χέρι βοήθειας – το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με το άγχος. Κρατήστε το χέρι του και βοηθήστε τον να αναπνεύσει και να επανέλθει στο παρόν. Στη συνέχεια, όταν πλέον θα αισθάνεται ασφαλής, συζητήστε μαζί τη μέθοδο που  βοήθησε εσάς.

Αυτό είναι ένα άλλο σημαντικό πράγμα που πρέπει να θυμάστε: όλοι θέλουμε να μαθαίνουμε ποιοί τρόποι βοηθούν τους άλλους ανθρώπους να ξεπεράσουν ένα παρόμοιο πρόβλημα κι όχι κάτι που απλώς έτυχε να έχουν διαβάσει. Μοιραστείτε τις εμπειρίες, όχι τις γνώσεις σας. Κανείς μας δεν χρειάζεται να έχει δίπλα του έναν ειδικό, αλλά φίλους που παραδέχονται κι εκείνοι τις αδυναμίες τους.

Δεν συμβαίνει τίποτα σοβαρό 
Αυτό συμβαδίζει με την πρώτη συμβουλή: τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, όντως φαίνεται ότι συμβαίνει κάτι σοβαρό. Είναι λες και θα συμβεί το μεγαλύτερο, το τρομακτικότερο, το χειρότερο πράγμα στον κόσμο και δεν μπορείτε να το σταματήσετε πατώντας ένα κουμπί.Όταν κάποιος λέει «Δεν συμβαίνει τίποτα σοβαρό», ο άνθρωπος που είναι γεμάτος στρες το μεταφράζει ως «Είσαι υπερβολικός», γεγονός που αποδεικνύει ακόμα περισσότερο το πόσο διαλυμένος είναι ψυχολογικά.Αντί γι’ αυτό, δοκιμάστε να πείτε το εξής: «Ξέρω ότι είναι δύσκολο κι ότι φοβάσαι. Δεν είσαι όμως μόνος. Είμαι εδώ για να σε βοηθήσω να τα καταφέρεις».Είναι εκπληκτικό το πόσο βοηθά κάποιον όταν του λέμε ότι είναι φυσιολογικό να φοβάται, είναι εντελώς ανθρώπινο και δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίσει μόνος του.

Όλα είναι μέσα στο κεφάλι σου 
Πράγματι, οι σκέψεις και οι φόβοι προέρχονται από το μυαλό μας, αυτό όμως δεν κάνει τα συναισθήματά μας λιγότερο αληθινά. Ο άνθρωπος που είναι αγχωμένος αυτομάτως θεωρεί ότι έχει πρόβλημα, επειδή ακριβώς γνωρίζει ότι οι αγχώδεις σκέψεις δεν βοηθούν καθόλου στο να σταματήσουν τέτοιου είδους σκέψεις.Όταν κάνουμε αγχώδεις σκέψεις, εκείνο που χρειαζόμαστε είναι να μας θυμίσουν ότι συμβαίνει συχνά σε όλους μας. Δεν είναι απαραίτητο να πιεστούμε για να τις αλλάξουμε. Πρέπει να τις αποδεχόμαστε όταν εμφανίζονται και να απελευθερωνόμαστε από αυτές.

Δοκιμάστε να πείτε το εξής: «Καταλάβω γιατί κάνεις τέτοιες σκέψεις. Κι εγώ στη θέση σου θα έκανα το ίδιο. Αν θέλεις, μπορείς να τις μοιραστείς μαζί μου. Είναι η προσπάθεια που κάνει ο εαυτός σου για να σε προστατέψει με τον τρόπο του, επομένως ίσως το μόνο που χρειάζεται είναι να τις ακούσεις και τότε θα υποχωρήσουν».

Άστο να φύγει 
Όλα αυτά τα χρόνια, έχω γράψει πολλές φορές ότι είναι καλό μερικά πράγματα να τα ξεχνάμε. Πιστεύω ότι είναι υγιές να προσπαθούμε να διώξουμε τον θυμό, την πίκρα, τους φόβους, το παρελθόν και οτιδήποτε άλλο θέτει σε κίνδυνο την ικανότητά μας να είμαστε ευτυχισμένοι και να αγαπάμε.Νομίζω όμως ότι αυτό είναι κάτι που πρέπει να κάνουμε επανειλημμένα. Αποτελεί μια συνεχόμενη πρακτική, όχι μια απόφαση της στιγμής και σίγουρα δεν έχουμε τη δυνατότητα να το εφαρμόσουμε όταν μας πνίγει ο φόβος.

Ο Jon Kabat-Zinn έγραψε: «Το θέμα δεν είναι να ξεχνάμε όσα μας συμβαίνουν – αν μπορούσαμε θα το κάναμε. Αντί γι’ αυτό θα ήταν καλύτερο να λέγαμε «Ας αποδεχτούμε τα πράγματα οπως είναι».

Αυτό χρειαζόμαστε τη στιγμή που είμαστε πανικοβλημένοι: να αφήσουμε το συγκεκριμένο συναίσθημα να υπάρχει. Πρέπει να δώσουμε στον εαυτό μας τον χώρο να νιώσει ανθρώπινα συναισθήματα. Πρέπει επίσης να γνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι γύρω μας μας αγαπούν και μας αποδέχονται όπως είμαστε, ακόμη κι αν θα ένιωθαν πιο άνετα αν είχαμε την ικανότητα απλώς να ξεχνάμε τέτοιου είδους συναισθήματα.

Τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι πολύ χειρότερα 
Όντως, τα πράγματα πάντα θα μπορούσαν να είναι χειρότερα, όλοι το ξέρουμε αυτό. Όπως πολλές άλλες φράσεις σε αυτό το άρθρο, έτσι κι αυτή το μόνο που προκαλεί είναι ενοχές. Και για έναν άνθρωπο γεμάτος άγχος, οι ενοχές σημαίνουν ακόμα περισσότερο άγχος.Εκτός λοιπόν από τους αρχικούς του φόβους, θα ανησυχεί πλέον μήπως δεν είναι αρκετά ικανός επειδή δεν είναι σε θέση να εκλογικεύσει και να απομακρύνει το άγχος του.

Δεν υπονοώ ότι είναι κακό να βλέπουμε τα πράγματα από διαφορετική οπτική, αλλά όταν αυτή προέρχεται από κάποιον άλλο, ακούγεται σχεδόν πάντα κάπως υπεροπτικό. Αυτό κάνει πολλούς ανθρώπους να αισθάνονται κατώτεροι και χειροτερεύει την κατάσταση αφού ήδη αισθάνονται ντροπή εξαιτίας της προσπάθειας που κάνουν για να λύσουν το πρόβλημά τους.

Να είσαι θετικός
Το άγχος δεν σχετίζεται μόνο με την αρνητικότητα. Για πολλούς από εμάς, όπως στη δική μου περίπτωση, είναι μια αντίδραση που αποκτήσαμε από ένα τραυματικό παρελθόν όπου νιώθαμε συνεχώς ανασφαλείς. Μπορείτε να μάθετε να είστε πιο αισιόδοξοι και με αυτό τον τρόπο να ελαχιστοποιήσετε τις αγχώδεις σκέψεις. Κάτι τέτοιο όμως απαιτεί περισσότερο χρόνο, προσπάθεια και συμπαράσταση από την παραπάνω απλή φράση.Επίσης, η φράση «να είσαι θετικός» δείχνει ότι το «θετικό» είναι κάτι που μπορεί να ισχύσει μόνιμα, γεγονός που παραβλέπει ότι στην πραγματικότητα είναι αναπόφευκτο κάποιες φορές να είμαστε πεσμένοι ψυχολογικά. Κανείς δεν είναι αισιόδοξος όλη την ώρα και ακόμα και οι άνθρωποι που φαίνεται να είναι, στην πραγματικότητα είναι παθητικο-επιθετικοί.

Φράσεις όπως «Δες τη φωτεινή πλευρά των πραγμάτων» και «Να βλέπεις το ποτήρι μισογεμάτο» μπορεί να φανούν απίστευτα υπεροπτικές όταν κάποιος νιώθει άσχημα, διότι ακριβώς υποτιμούν το πόσο δύσκολο είναι να βλέπουμε τον κόσμο με αισιοδοξία, ειδικά όταν υπάρχουν ψυχικά τραύματα.

Έτσι, δείξτε εσείς τι σημαίνει θετικότητα. Να είστε τρυφεροί, ανοιχτοί και ήρεμοι, καταδεκτικοί, ενθαρρυντικοί και παρόντες. Κατά πάσα πιθανότητα αυτό δεν θα μειώσει την προσπάθειά του ούτε θα διώξει το άγχος του εκείνη τη στιγμή, είναι όμως εκπληκτικό το πώς μπορείτε να επηρεάσετε κάποιον προς το καλύτερο με το να αποτελέσετε μια πιο υγιή αντανάκλαση του ίδιου.

Διαβάζοντας το άρθρο μου ίσως σκεφτείτε ότι δεν υπάρχει κανένας τρόπος για να θεραπευτεί κανείς από το άγχος. Πρέπει απλώς να βοηθάμε τους άλλους να το αποδεχτούν και να επιβιώσουν. Δεν είναι όμως αυτός ο στόχος μου.

Υπάρχουν μέθοδοι που μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να ξεπεράσουν το άγχος. Προσωπικά συστήνω την ψυχοθεραπεία, τη γιόγκα και τον διαλογισμό, αφού χρησιμοποίησα τις συγκεκριμένες μεθόδους συνδυαστικά και κατάφερα να ρυθμίζω καλύτερα τα συναισθήματά μου.Στόχος μου είναι να πω ότι ακόμα κι όταν κάποιος κάνει προσπάθεια για να βοηθήσει τον εαυτό του, χρειάζεται χρόνος, και επειδή εξακολουθεί να αγωνίζεται χρειάζεται αγάπη, αποδοχή και υποστήριξη.

Όλοι το χρειαζόμαστε αυτό – ακόμη κι εσείς, που προσπαθείτε να κάνετε το καλύτερο δυνατό και έχετε τις καλύτερες προθέσεις.Αν έχετε ποτέ πει μερικά από τα παραπάνω στο παρελθόν, ασφαλώς συνειδητοποιείτε ότι δεν τα ξέρετε όλα, ακριβώς όπως κι εμείς, όμως εκτιμούμε όλα όσα κάνετε για μας. Εκτιμούμε επίσης το γεγονός ότι διαβάζετε άρθρα όπως αυτό για να μας κατανοήσετε καλύτερα και να μας υποστηρίξετε.

Ο κόσμος είναι τρομακτικός, αλλά γνωρίζοντας ότι άνθρωποι όπως εσείς ενδιαφέρονται να μας βοηθήσουν, μας κάνει να νιώθουμε πολύ μεγαλύτερη ασφάλεια.

Άρθρο της Lori Deschene
Πηγή: tinybuddha.com
Δημοσίευση σχολίου

Δημοφιλείς αναρτήσεις