Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Ψυχιατρικές διαταραχές: ένα «κρυφό» πρόβλημα δημόσιας υγείας



Οι περισσότερες ψυχιατρικές διαταραχές εκδηλώνονται όταν οι εξωτερικοί στρεσογόνοι παράγοντες δεν μπορούν πλέον να αντισταθμιστούν από την εγγενή δυνατότητά μας να τους αντιμετωπίζουμε.

Ως και τις αρχές της δεκαετίας του 1980 οι ψυχιατρικές διαταραχές θεωρούνταν σχετικά σπάνια νοσήματα που αφορούσαν ειδικές ομάδες του πληθυσμού με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Η εικόνα ωστόσο αυτή άλλαξε με τη συμβολή σημαντικών επιστημονικών μελετών της περιόδου που ακολούθησε. Μεγάλες επιδημιολογικές έρευνες που έγιναν στην Αμερική και στην Ευρώπη διαπίστωσαν μια τεράστια «κρυμμένη» ψυχιατρική νοσηρότητα στον γενικό πληθυσμό, με την κατάθλιψη και τις αγχώδεις διαταραχές να προσεγγίζουν το 10% σε συχνότητα. Οι περισσότερες από αυτές τις ασθένειες ήταν άγνωστες στους κλινικούς, αφού η πλειονότητα των ατόμων που έπασχαν δεν είχαν κάνει επαφή με κάποια υπηρεσία υγείας, είτε διότι δεν αναγνώριζαν τα συμπτώματα είτε λόγω του φόβου του στίγματος που περιβάλλει ακόμη και σήμερα πολλές από τις ασθένειες αυτές.

Μια δεύτερη επιστημονική εξέλιξη ήταν η δημοσίευση της μεγάλης μελέτης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και άλλα ιδρύματα σε όλον τον κόσμο με τον εύγλωττο τίτλο «Παγκόσμιο φορτίο νοσηρότητας». Τα αποτελέσματα εξέπληξαν ακόμη και τους ερευνητές: μαζί με τα γνωστά χρόνια νοσήματα, όπως το AIDS, ο καρκίνος, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα ή ο διαβήτης, στις πρώτες πλέον θέσεις της κατάταξης εμφανίστηκαν η κατάθλιψη, οι αγχώδεις διαταραχές, η σχιζοφρένεια, η διπολική διαταραχή, οι διαταραχές από χρήση αλκοόλ, οι άνοιες και οι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Μόνο η κατάθλιψη θεωρείται ότι θα είναι ως το 2030 η σημαντικότερη αιτία ανικανότητας στις αναπτυγμένες χώρες και η δεύτερη σημαντικότερη αιτία ανικανότητας (μετά το AIDS) σε όλον τον πλανήτη!

Οι ψυχιατρικές λοιπόν διαταραχές είναι συχνές και συχνά επιβαρύνουν τον πάσχοντα και την οικογένειά του δυσανάλογα. Υπάρχουν όμως και κάποιες άλλες πτυχές που τις κάνουν σημαντικά προβλήματα δημόσιας υγείας.

Πρώτον, οι περισσότερες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται νωρίς στη ζωή του ανθρώπου δείχνοντας τα πρώτα σημάδια ήδη από την εφηβεία. Ως την ηλικία των 24 ετών σχεδόν το 75% των ασθενειών αυτών έχει εκδηλωθεί. Σε αντίθεση λοιπόν με όλα τα άλλα σημαντικά νοσήματα που εκδηλώνονται αργότερα στη ζωή, οι ψυχιατρικές διαταραχές πλήττουν τον άνθρωπο σε μια καίρια φάση της ζωής του, τότε που θέτει τα θεμέλια της αυτόνομης ύπαρξής του, της κοινωνικοποίησής του και της ακαδημαϊκής και επαγγελματικής εξέλιξής του. Αυτό δημιουργεί την ανάγκη της πρόωρης και έγκαιρης παρέμβασης ώστε να μειωθούν οι πιθανότητες της χρονιότητας και να προβλεφθούν οι ψυχοκοινωνικές επιπλοκές.

Δεύτερον, οι ψυχιατρικές διαταραχές αφορούν όλους και όχι κάποια ιδιαίτερη ομάδα του πληθυσμού. Δεν υπάρχει «ανοσία» σε αυτές διότι κανείς δεν ελέγχει το εξωτερικό περιβάλλον του και άρα δεν γνωρίζει ποιους ακριβώς στρεσογόνους παράγοντες θα κληθεί να αντιμετωπίσει στη ζωή του (απώλειες αγαπημένων προσώπων, ασθένειες, ατυχήματα, στέρηση της προσωπικής ελευθερίας, κακοποίηση, οικονομικές δυσκολίες, ανεργία, φυσικές καταστροφές, πολέμους). Από την άλλη, συνήθως αγνοούμε την ευαλωτότητα του εσωτερικού μας περιβάλλοντος.

Αυτή αποτελεί σύνθεση του γενετικού υλικού που κληρονομούμε, της ιδιαίτερης βιολογικής μας κατασκευής, με προεξάρχουσα αυτή του εγκεφάλου μας, αλλά και των αντιλήψεων που διατηρούμε για τον εαυτό μας, τη ζωή και τους άλλους (αυτό που συνήθως ονομάζουμε προσωπικότητα). Οι περισσότερες ψυχιατρικές διαταραχές εκδηλώνονται όταν οι εξωτερικοί στρεσογόνοι παράγοντες δεν μπορούν πλέον να αντισταθμιστούν από την εγγενή δυνατότητά μας να τους αντιμετωπίζουμε. Ο κάθε άνθρωπος είναι φυσικό να «αντέχει» διαφορετικό επίπεδο στρες, ανάλογα με την προσωπική του ευαλωτότητα και τις εμπειρίες του.

Το ερώτημα που εύλογα θα θέσει κανείς είναι το εξής: Εχουμε κάνει βήματα για την επιτυχή θεραπευτική αντιμετώπιση ή απλώς διαπιστώνουμε το πρόβλημα χωρίς να μπορούμε να βοηθήσουμε; Η απάντηση είναι ανεπιφύλακτα «Ναι». Αν και ο εγκέφαλος είναι το πιο πολύπλοκο όργανο του ανθρώπου, η μεγάλη εξέλιξη των νευροεπιστημών έχει οδηγήσει στον σχεδιασμό φαρμακευτικών θεραπειών για τις σημαντικότερες ψυχιατρικές διαταραχές, την αποτελεσματικότητα των οποίων παλαιότερα θα ονειρευόμασταν. Η αποτελεσματικότητα των θεραπειών είναι συγκρίσιμη με αυτήν άλλων ιατρικών ειδικοτήτων. Παράλληλα η εξέλιξη των υπολοίπων κλάδων που σχετίζονται με την ψυχική υγεία έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη σύγχρονων και αποτελεσματικών ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων (όπως η γνωστική -συμπεριφορική ψυχοθεραπεία). Σήμερα πιστεύουμε ότι ένας συνδυασμός φαρμακευτικών μέσων και ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την πλειονότητα των σοβαρών ψυχιατρικών διαταραχών.

Για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε επιτυχώς τις ψυχιατρικές ασθένειες θα χρειαστούν φυσικά αλλαγές. Πρώτα μέσα μας ώστε να αντιμετωπίσουμε το στίγμα και τις προσωπικές προκαταλήψεις και να ζητήσουμε βοήθεια όταν τη χρειαστούμε. Στη συνέχεια στο υγειονομικό μας σύστημα, το οποίο θα πρέπει να κατανείμει τους πόρους για την πρόληψη, διάγνωση και αντιμετώπιση των ασθενειών ανάλογα με τη συχνότητα και τη βαρύτητά τους. Οι ασθενείς με ψυχιατρικές διαταραχές δεν θα πρέπει να είναι πάντα οι χαμένοι σε αυτή την κατανομή. Σήμερα μάλιστα που το υγειονομικό μας σύστημα βρίσκεται σε κρίση και πλήττεται από την οικονομική δυσπραγία της χώρας, η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο επιτακτική. Το σύνθημα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ότι «δεν νοείται υγεία χωρίς την ψυχική υγεία» μάς δείχνει τον δρόμο που πρέπει να ακολουθήσουμε για τη βελτίωση του επιπέδου υγείας των πολιτών της χώρας μας.

http://www.tovima.gr/health-fitness/article/?aid=761544
Ο κ. Πέτρος Σκαπινάκης είναι αναπληρωτής καθηγητής Ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Τριπλή δόση νάρκωσης στο αίμα της 15χρονης που πέθανε μετά από επίσκεψη σε οδοντίατρο

Σοκ έχει προκαλέσει ο ξαφνικός θάνατος μίας 15χρονης βορειοηπειρώτισσας που ζούσε στα Γιάννενα, πριν από μερικούς μήνες σε νοσοκομείο της Αλβανίας. Η 15χρονη έχασε ξαφνικά τη ζωή του έπειτα από επίσκεψη σε οδοντίατρο στους Αγίους Σαράντα. Ο πατέρας της μικρής είχε ζητήσει να γίνει ιατροδικαστική πραγματογνωμοσύνη και στην Ελλάδα καθώς δεν μπορούσε να δεχθεί την έκθεση ιατροδικαστή στην Αλβανία που έδειχνε ως αιτία θανάτου της 15χρονης κόρης του την εσωτερική αιμορραγία. Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία απο την ιατροδικαστική έκθεση που έγινε στην Ελλάδα κατόπιν αιτήματος του πατέρα, στο αίμα της 15χρονης εντοπίστηκε τριπλάσια ποσότητα φαρμάκου νάρκωσης από τα επιτρεπόμενα όρια. «Στο αίμα του παιδιού μου, δύο ώρες πριν πεθάνει βρέθηκαν 13.6 mg/ml φαρμάκου ύπνωσης την ώρα που το επιτρεπτό όριο είναι στα 2-5 mg/ml, ανάλογα με την ηλικία και τα κιλά του καθενός. Θα συνεχίσω να αναζητώ την αλήθεια για το τι έκαναν στο παιδί μου ακόμη και αν οι αρμόδιοι στην Αλβανία προσ...

Οι 9 Θαυματουργές Χρήσεις της Ασπιρίνης που Σίγουρα ΔΕΝ γνωρίζεις!

Δείτε παρακάτω τις 9 φαρμακευτικές και μη, χρήσεις ″έκπληξη″ της ασπιρίνης: 1. Θεραπεία για τα τσιμπήματα των εντόμων : Διαλύστε μία ασπιρίνη σε νερό και ψεκάστε το παραπάνω μείγμα στο σημείο που είναι το τσίμπημα κουνουπιού ή μέλισσας. Αφήστε το διάλυμα για μερικά λεπτά μέχρι η φαγούρα και ο ερεθισμός να υποχωρήσουν. 2. Λευκαντικό για τα χέρια : Για να απαλλαγείτε από τους κίτρινους λεκέδες του τσιγάρου ή τις καφές κηλίδες στα χέρια, σπάστε 2-3 δισκία και αναμείξτε τα με λεμόνι. Απλώστε στους αντιαισθητικούς λεκέδες που υπάρχουν στις άκρες των δακτύλων, επαναλάβετε σε τακτά χρονικά διαστήματα και γρήγορα θα εξαφανιστούν. 3. Θεραπεία ακμής : Σπάστε δύο-τρία δισκία και αναμείξτε τα με μικρή ποσότητα νερού. Απλώστε το μείγμα στα σπυράκια, αφήστε 2-3 λεπτά και ξεπλύνετε. Τα σπυράκια θα ξεραθούν και θα εξαφανιστούν γρηγορότερα. 4. Αντί-μυκητιασικό βελτιωτικό εδάφους: Για να καταπολεμήσετε τους μύκητες του εδάφους και τα ζιζάνια, διαλύστε ένα δισκίο ασπιρίνης σε ...

Συγκρούσεις - Από την ματαίωση των προσδοκιών μας στην ουσιαστική επικοινωνία

Οι διαφωνίες και οι συγκρούσεις είναι μέρος της ζωής μας, των σχέσεων μας και τελικά μέρος του εαυτού μας. Ακόμα και αυτή τη στιγμή μπορεί να βιώνουμε μία εσωτερική σύγκρουση σκεπτόμενοι αν θέλουμε να συνεχίσουμε να διαβάζουμε αυτό το κείμενο ή όχι. Πότε όμως η διαφωνία εξελίσσεται σε σύγκρουση και κατά πόσο φωτίζει κάποιες σκοτεινές πλευρές της προσωπικότητας μας, μίας σχέσης ή μίας κοινωνίας; Η διαφωνία αναφέρεται κυρίως σε μία διαφορά απόψεων, σε μία ασυμφωνία προσέγγισης ανάμεσα σε δύο πλευρές. Η σύγκρουση όμως είναι κάτι παραπάνω από απλή ασυμφωνία και αποτελεί ένα επίμονο θέμα προστριβής το οποίο έχει διάρκεια. Αφού λοιπόν παραμένει για καιρό, μπορεί να αλλάζει μορφές και να εξελίσσεται προκαλώντας πολλά προβλήματα τα οποία συνιστούν εκφάνσεις του ίδιου ζητήματος. Από αυτή την άποψη η σύγκρουση αντιμετωπίζεται ως μία διαδικασία και έχει 3 ποιοτικές διαβαθμίσεις Α) Η προοπτική να προκύψει σύγκρουση υπάρχει όταν 2 πλευρές έρχονται αντιμέτωπες με δύο ή περισσ...