Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η ψυχοκοινωνική «γέφυρα» μεταξύ άγχους και χρόνιων σωματικών ασθενειών


Η σοβαρή ασθένεια, πολλές φορές μας αναγκάζει να θέσουμε υπό αμφισβήτηση τα όσα πιστεύαμε κατά τη διάρκεια της ζωής μας.

Ενώ στο παρελθόν, οι σοβαρές – και όχι μόνο – σωματικές ασθένειες, σπάνια ήταν ιάσιμες, σήμερα, χάρη στα τεχνικά κα τεχνολογικά μέσα που διαθέτουμε, πολλές από αυτές τις ασθένειες αντιμετωπίζονται είτε με πλήρη αποθεράπευση, είτε με την μακροχρόνια παράταση της ζωής, όσο το δυνατό περισσότερο γίνεται. Αυτό με τη σειρά του γεννά νέες προκλήσεις για τους ειδικούς, οι οποίες στις περισσότερες περιπτώσεις έχουν να κάνουν με την ποιότητα ζωής των ασθενών τους. Οι χρόνιοι ασθενείς βρίσκονται σε μία ιδιάζουσα κατάσταση, όπου η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τα όρια της προσωπικής τους αντοχής συνεχώς δοκιμάζονται, σε μία δύσκολη μάχη χωρίς ξεκάθαρο τέλος.

Η κάθε σωματική ασθένεια πυροδοτεί έντονα αρνητικά συναισθήματα και επηρεάζει την ποιότητα της ζωής μας, δηλαδή τον υποκειμενικό τρόπο, με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την σωματική, ψυχική, κοινωνική και προσωπική μας κατάσταση. Ο Ιπποκράτης έλεγε, πως όταν το σώμα ασθενεί, μαζί του ασθενεί και ολόκληρο το «είναι» του ατόμου. Δεν είναι τυχαίο που η ετυμολογική σημασία του όρου «ασθένεια», είναι η απώλεια σθένους.

Η συχνότητα των αγχωδών και συγκινησιακών εκδηλώσεων σε άτομα, τα οποία πάσχουν από χρόνιες, σωματικές ασθένειες, είναι 2-3 φορές μεγαλύτερη από αυτήν που συναντάμε σε υγιή άτομα. Τα πιο συχνά συμπτώματα, τα οποία συναντάμε σε χρόνιους ασθενείς είναι ευερεθιστότητα, ανησυχία, λύπη, απαισιοδοξία για το μέλλον και έλλειψη ικανοποίησης από τη ζωή.

Όταν καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε την αναπάντεχη εισβολή μίας σοβαρής, χρόνιας ασθένειας, οι ίδιοι διαμορφώνουμε μία ιδιάζουσα εικόνα και κατ’ επέκταση αντίληψη των νέων συνθηκών και προκλήσεων, τις οποίες η ίδια η ασθένεια μας επιβάλει. Ο τρόπος με τον οποίο αντιδρούμε σε αυτήν εξαρτάται από ιδιοσυγκρασιακούς, προσωπικούς, οικογενειακούς, κοινωνικούς και πολιτισμικούς παράγοντες. Μερικοί από τους ψυχολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες, οι οποίοι μπορούν να πυροδοτήσουν μία κατάσταση άγχους ή/και κατάθλιψης ως αντίδραση προς την ασθένεια, είναι:

Ναρκισσιστική ολότητα – παράγοντες όπως ο φόβος για το θάνατο, αναπηρία, πόνος και ταλαιπωρία, συχνά οδηγούν στην κατάρρευση της αυτοαντίληψής μας, ώς άτομα αυτόνομα και ανεξάρτητα, τα οποία έχουμε απόλυτο έλεγχο πάνω στα γεγονότα της ζωής μας.

Ακρωτηριασμός και έλλειψη ζωτικότητας – η απώλεια κάποιων ζωτικών λειτουργιών του σώματός μας, συχνά γεννά μέσα μας ένα αίσθημα απαξίωσης ως προς την εικόνα που έχουμε για το ίδιο μας το σώμα, η οποία με τη σειρά της πυροδοτεί ένα αίσθημα φόβου πως μπορεί να χάσουμε την αγάπη και τον σεβασμό των αγαπημένων μας προσώπων.

Απώλεια ελέγχου πάνω στις λειτουργίες του σώματος – η απώλεια ελέγχου πάνω σε λειτουργίες όπως ομιλία, κίνηση και φυσικές ανάγκες, μπορεί να γεννήσει έντονα αρνητικά συναισθήματα στον ασθενή.

Νοσηλεία – η προσαρμογή στο νέο περιβάλλον και ο αποκλεισμός από τα κοινά είναι ένα δύσκολο στάδιο, το οποίο ο ασθενής καλείται να αντιμετωπίσει.

Η σοβαρή ασθένεια, πολλές φορές μας αναγκάζει να θέσουμε υπό αμφισβήτηση τα όσα ξέραμε και πιστεύαμε κατά τη διάρκεια ολόκληρης της ζωής μας. Ολόκληρο το σύστημα αξιών μας, αποτελούμενο από εμπειρίες, πεποιθήσεις, γνώσεις, κοσμοθεωρίες και προσδοκίες διαταράσσεται.

Η σωστή ψυχολογική αντιμετώπιση των χρόνιων ασθενών, μπορεί να συμβάλει έτσι ώστε να αποφευχθεί η εμφάνιση κάποιων έντονων ψυχο-συναισθηματικών αντιδράσεων όπως άγχος και κατάθλιψη. Αυτό με τη σειρά του θα μπορούσε να βοηθήσει τον ασθενή να είναι πιο συνεργάσιμος όσο αφορά τις θεραπείες, στις οποίες υποβάλλεται και να διατηρήσει το κουράγιό του να συνεχίσει να συμμετέχει αξιοπρεπώς ως άτομο μέσα στην κοινωνία, την οποία ζει.
  
Μιχάλης Σιάτης, Κλινικός και Συμβουλευτικός Ψυχολόγος, MSc
psychografimata

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Τριπλή δόση νάρκωσης στο αίμα της 15χρονης που πέθανε μετά από επίσκεψη σε οδοντίατρο

Σοκ έχει προκαλέσει ο ξαφνικός θάνατος μίας 15χρονης βορειοηπειρώτισσας που ζούσε στα Γιάννενα, πριν από μερικούς μήνες σε νοσοκομείο της Αλβανίας. Η 15χρονη έχασε ξαφνικά τη ζωή του έπειτα από επίσκεψη σε οδοντίατρο στους Αγίους Σαράντα. Ο πατέρας της μικρής είχε ζητήσει να γίνει ιατροδικαστική πραγματογνωμοσύνη και στην Ελλάδα καθώς δεν μπορούσε να δεχθεί την έκθεση ιατροδικαστή στην Αλβανία που έδειχνε ως αιτία θανάτου της 15χρονης κόρης του την εσωτερική αιμορραγία. Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία απο την ιατροδικαστική έκθεση που έγινε στην Ελλάδα κατόπιν αιτήματος του πατέρα, στο αίμα της 15χρονης εντοπίστηκε τριπλάσια ποσότητα φαρμάκου νάρκωσης από τα επιτρεπόμενα όρια. «Στο αίμα του παιδιού μου, δύο ώρες πριν πεθάνει βρέθηκαν 13.6 mg/ml φαρμάκου ύπνωσης την ώρα που το επιτρεπτό όριο είναι στα 2-5 mg/ml, ανάλογα με την ηλικία και τα κιλά του καθενός. Θα συνεχίσω να αναζητώ την αλήθεια για το τι έκαναν στο παιδί μου ακόμη και αν οι αρμόδιοι στην Αλβανία προσ...

Οι 9 Θαυματουργές Χρήσεις της Ασπιρίνης που Σίγουρα ΔΕΝ γνωρίζεις!

Δείτε παρακάτω τις 9 φαρμακευτικές και μη, χρήσεις ″έκπληξη″ της ασπιρίνης: 1. Θεραπεία για τα τσιμπήματα των εντόμων : Διαλύστε μία ασπιρίνη σε νερό και ψεκάστε το παραπάνω μείγμα στο σημείο που είναι το τσίμπημα κουνουπιού ή μέλισσας. Αφήστε το διάλυμα για μερικά λεπτά μέχρι η φαγούρα και ο ερεθισμός να υποχωρήσουν. 2. Λευκαντικό για τα χέρια : Για να απαλλαγείτε από τους κίτρινους λεκέδες του τσιγάρου ή τις καφές κηλίδες στα χέρια, σπάστε 2-3 δισκία και αναμείξτε τα με λεμόνι. Απλώστε στους αντιαισθητικούς λεκέδες που υπάρχουν στις άκρες των δακτύλων, επαναλάβετε σε τακτά χρονικά διαστήματα και γρήγορα θα εξαφανιστούν. 3. Θεραπεία ακμής : Σπάστε δύο-τρία δισκία και αναμείξτε τα με μικρή ποσότητα νερού. Απλώστε το μείγμα στα σπυράκια, αφήστε 2-3 λεπτά και ξεπλύνετε. Τα σπυράκια θα ξεραθούν και θα εξαφανιστούν γρηγορότερα. 4. Αντί-μυκητιασικό βελτιωτικό εδάφους: Για να καταπολεμήσετε τους μύκητες του εδάφους και τα ζιζάνια, διαλύστε ένα δισκίο ασπιρίνης σε ...

Συγκρούσεις - Από την ματαίωση των προσδοκιών μας στην ουσιαστική επικοινωνία

Οι διαφωνίες και οι συγκρούσεις είναι μέρος της ζωής μας, των σχέσεων μας και τελικά μέρος του εαυτού μας. Ακόμα και αυτή τη στιγμή μπορεί να βιώνουμε μία εσωτερική σύγκρουση σκεπτόμενοι αν θέλουμε να συνεχίσουμε να διαβάζουμε αυτό το κείμενο ή όχι. Πότε όμως η διαφωνία εξελίσσεται σε σύγκρουση και κατά πόσο φωτίζει κάποιες σκοτεινές πλευρές της προσωπικότητας μας, μίας σχέσης ή μίας κοινωνίας; Η διαφωνία αναφέρεται κυρίως σε μία διαφορά απόψεων, σε μία ασυμφωνία προσέγγισης ανάμεσα σε δύο πλευρές. Η σύγκρουση όμως είναι κάτι παραπάνω από απλή ασυμφωνία και αποτελεί ένα επίμονο θέμα προστριβής το οποίο έχει διάρκεια. Αφού λοιπόν παραμένει για καιρό, μπορεί να αλλάζει μορφές και να εξελίσσεται προκαλώντας πολλά προβλήματα τα οποία συνιστούν εκφάνσεις του ίδιου ζητήματος. Από αυτή την άποψη η σύγκρουση αντιμετωπίζεται ως μία διαδικασία και έχει 3 ποιοτικές διαβαθμίσεις Α) Η προοπτική να προκύψει σύγκρουση υπάρχει όταν 2 πλευρές έρχονται αντιμέτωπες με δύο ή περισσ...