Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

H ψυχολογία της εκδίκησης


Η έννοια της εκδίκησης είναι τόσο παλιά όσο και η ανθρώπινη ιστορία. Ο Κώδικας του Χαμουραμπί, για παράδειγμα, η παλαιότερη καταγραφή ποινικού κώδικα της Ιστορίας (1760 π.Χ.), βασίζεται στην ισχυρή πεποίθηση της εκδίκησης κατά του θύτη, στην αρχή της ανταπόδοσης των ίσων. 

Αναπαρίσταται λογοτεχνικά από τον Σαίξπηρ στον «Macbeth», τηλεοπτικά με σειρές όπως το «Game of Thrones», και κινηματογραφικά με ταινίες όπως το «Kill Bill», «Django Unchained»κ.α.
Η εκδίκηση είναι ένα συναρπαστικό και συχνά σαγηνευτικό διαπροσωπικό γεγονός. Είναι κοινό θέμα της λαϊκής ψυχαγωγίας, αναμφίβολα γιατί πολλοί από αυτούς που έχουν αδικηθεί θα καλωσόριζαν την ευκαιρία να εκδικηθούν τους ανθρώπους που τους έβλαψαν –με την προϋπόθεση φυσικά ότι δεν θα ακολουθούσαν αντίποινα. 

Η αποκατάσταση της δικαιοσύνης, και η εξισορρόπηση της συναισθηματικής, οικονομικής ή σωματικής οδύνης είναι συνήθως το κίνητρο πίσω από πράξεις εκδίκησης. Σε πολλές περιπτώσεις όμως, η αρχική οδύνη του θύματος ωχριά μπροστά στην οδύνη που αυτο-προκαλεί όταν αναζητά εκδίκηση, και η ισότητα που επιδιώκει ανατρέπεται ξανά.

Ένα τρανταχτό παράδειγμα εκδίκησης είναι η υπόθεση της Lorena Bobbitt η οποία το 1993 αφού έπεσε θύμα σωματικής κακοποίησης και βιασμού από τον άντρα της, τον εκδικήθηκε ευνουχίζοντας τον καθώς κοιμόταν στο κρεβάτι τους. Έπειτα έφυγε από το σπίτι, και πέταξε το κομμένο μέλος από το τζάμι του αυτοκινήτου, ευτυχώς όμως για το σύζυγο, η αστυνομία το εντόπισε και επανενώθηκε χειρουργικά. Η υπόθεση της Lorena Bobbitt, αν και ακραία, είναι ένα δυνατό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η αρχική παράβαση ή αδίκημα οδηγεί σε μια πράξη εκδίκησης όπου το θύμα προσπαθεί να πατσίσει.

H εκδίκηση ενώ ξεκινά ως προσπάθεια επαναφοράς της ισορροπίας στη σχέση, μπορεί να φέρει το αντίθετο αποτέλεσμα. Ο δράστης μπορεί πλέον να θεωρεί τον εαυτό του θύμα, και να εκκινήσει ένας νέος κύκλος εκδίκησης.

Οι άνθρωποι που πληγώθηκαν ή προδόθηκαν πιστεύουν χωρίς καμιά αμφιβολία ότι αν το έτερο μέλος υποφέρει θα αισθανθούν καλύτερα, ο συναισθηματικός τους πόνος θα μειωθεί. Είναι αλήθεια; Ή μήπως η εκδίκησηγίνεται αυτο-καταστροφική; Ο Κομφούκιος είπε «Πριν ξεκινήσεις ένα ταξίδι για εκδίκηση σκάψε δύο τάφους». Ο Γκάντι μέλλον συμφωνούσε μαζί του:«Το μόνο αποτέλεσμα που θα έχει το οφθαλμός αντί οφθαλμού, είναι να κάνει όλον τον κόσμο τυφλό».

Οι Carlsmith, Wilson & Gilbert (2008) διερεύνησαν το συναισθηματικό αντίκτυπο της εκδίκησης σε μια πειραματική συνθήκη στην οποία 48 φοιτητές πανεπιστημίου κλήθηκαν να συμμετάσχουν σε ένα συνεργατικό παιχνίδι, όπου όλοι θα κέρδιζαν τα ίδια χρήματα. Όμως, ένας από αυτούς με δόλιο τρόπο κέρδισε περισσότερα εις βάρος των άλλων. Έπειτα, οι ερευνητές χώρισαν τους συμμετέχοντες σε τρεις ομάδες: Στους «εκδικητές»δόθηκε η ευκαιρία αντιποίνων, στους «μη εκδικητές» δε δόθηκε αντίστοιχη ευκαιρία και η τρίτη ομάδα ερωτήθηκε για τις προβλέψεις τους: πώς φαντάζονταν ότι θα ένιωθαν αν εκδικούνταν;

Οι περισσότεροι ανέφεραν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι αν τους δινόταν η ευκαιρία θα τιμωρούσαν τον δράστη, αλλά αυτοί που το έκαναν τελικά ένιωθαν χειρότερα από αυτούς που δεν είχαν την ευκαιρία να εκδικηθούν. Οι περισσότεροι πίστευαν ότι αυτό θα τους έκανε να νιώσουν καλύτερα, θα έδινε ένα κλείσιμο, θα σκέφτονταν λιγότερο για το θύτη, είχε όμως το αντίθετο αποτέλεσμα –η εκδίκηση έκανε τους ανθρώπους να σκέφτονται περισσότερο το θύτη, το οποίο με τη σειρά του τους έκανε να νιώθουν χειρότερα. Και ενώ δεν προέβλεπαν καμία διαφορά, τα αρνητικά συναισθήματα εντείνονταν όταν οι άνθρωποι τιμωρούσαν οι ίδιοι τον θύτη και δεν ήταν απλά μάρτυρες στην πράξη εκδίκησης κάποιου άλλου.

Οι ερευνητές λοιπόν καταλήγουν ότι τα αρνητικά συναισθήματα οφείλονται στο ότι:
Οι άνθρωποι που εκδικούνται σκέφτονται έντονα τον αρχικό θύτη, ενώ αυτοί που δεν εκδικούνται προχωρούν τη ζωή τους και σκέφτονται λιγότερο τον θύτη.
Οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται τις διαφορετικές συναισθηματικές συνέπειες του να είναι κανείς μάρτυρας από το να είναι ηθικός αυτουργός της τιμωρίας.
Η συγχώρεση ή έστω το να αφήνει κανείς πίσω του οδυνηρές καταστάσεις είναι μια πρόκληση. Αλλά όπως λέει και ο Chuck Palahniuk (Αμερικανός συγγραφέας και δημοσιογράφος):
«Αυτή είναι η καλύτερη εκδίκηση: Η ευτυχία. Τίποτα δεν εξοργίζει περισσότερο τους ανθρώπους από το να βλέπουν κάποιον να έχει μια καλή ζωή.»

Σταυρούλα Ανθή - Ψυχολόγος
http://www.mypsychology.gr
Δημοσίευση σχολίου

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Ο αντιγηραντικός χυμός που «ξανανιώνει» τον εγκέφαλο!

Μπορείτε να κρατήσετε το μυαλό σας «κοφτερό» για περισσότερα χρόνια εάν βάλετε στη ζωή σας έναν υγιεινό και γευστικό χυμό!
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Γουέικ Φόρεστ στη Βόρεια Καρολίνα των ΗΠΑ ανακάλυψαν ότι έχει ισχυρή αντιγηραντική δράση και μπορεί να προστατεύσει τον εγκέφαλο από νευροεκφυλιστικές παθήσεις όπως η άνοια.
Σύμφωνα με τα ευρήματα που δημοσιεύονται στην επιθεώρηση Journals of Gerontology: Medical Sciences, ο χυμός από παντζάρι επιβραδύνει τη γήρανση του εγκεφάλου χάρη στα νιτρικά άλατα που περιέχει. Τα οφέλη του χυμού, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι ισχυρά όταν συνδυάζονται με την ήπια σωματική άσκηση, ένα ακόμη γνωστό μέτρο αντιγήρανσης.
Στο πλαίσιο της σχετικής δοκιμής, ζητήθηκε από 26 άνδρες και γυναίκες ηλικίας 55 ετών και άνω (οι συμμετέχοντες δεν γυμνάζονταν συστηματικά, είχαν υπέρταση και λάμβαναν αντιυπερτασικά φάρμακα) να γυμνάζονται τρεις φορές την εβδομάδα, για συνολικό διάστημα έξι εβδομάδων. Η προπόνησή τους περιλάμβανε έναν 50λεπτό περίπατο σε διάδρομ…

Υπνική άπνοια: Πόσο αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας

Τα άτομα που υποφέρουν από υπνική άπνοια, δηλαδή δυσκολία στην αναπνοή κατά τη διάρκεια του ύπνου, διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν άνοια.
Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, στο Σαν Φρανσίσκο, αξιολόγησαν στοιχεία από 14 ήδη δημοσιευμένες μελέτες, που είχαν συμπεριλάβει στοιχεία για πάνω από 4,2 εκατομμύρια άνδρες και γυναίκες. Τα άτομα με αναπνευστικά προβλήματα, κυρίως άπνοια κατά τη διάρκεια του ύπνου είχαν 26% περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν γνωστική εξασθένηση.
Στις μικρότερες μελέτες ο κίνδυνος γνωστικής εξασθένησης ως απόρροια διαταραχής της αναπνοής στον ύπνο, κυμαινόταν από 23% έως 86%. Όταν οι ερευνητές ανέλυσαν τον συσχετισμό σε όλες τις επιμέρους μελέτες με όμοιο σχεδιασμό, η συνολική αύξηση του κινδύνου έφτανε το 35%.
Η διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο σχετίστηκε επίσης με χειρότερη εκτελεστική λειτουργικότητα του εγκεφάλου, δηλαδή χειρότερες διαδικασίες που περιλαμβάνουν τον σχεδιασμό, την εστίαση της προσοχής, την εκτέλεση εντολών και την …

Συμβαίνουν όλα για κάποιο λόγο;Οι λέξεις που πρέπει να πείτε, όταν όλα πάνε στραβά...

Ο Tim Laurence, είχε γράψει ένα πολύ διεισδυτικό άρθρο, στο οποίο πραγματευόταν το κατά πόσον είναι δυνατό να βοηθήσουμε κάποιον, τον οποίο θρηνεί. Υποστηρίζει, ότι πρέπει να είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί με αυτά που λέμε σε έναν άνθρωπο, ο οποίος βιώνει μια προσωπική και δυσβάσταχτη απώλεια. Είναι προτιμότερο να μην πούμε τίποτα από το να πούμε κάποιες τυπικές φράσεις, που μπορεί να πληγώσουν περισσότερο.
Ο ίδιος είχε βιώσει μια τεράστια προσωπική απώλεια σε αρκετά νεαρή ηλικία. Οπότε, οι σκέψεις είναι ιδέες είναι ιδιαίτερα πρόσφορες για σκέψη. Ρίξτε μια ματιά.
“Ακούω ένα άντρα να λέει μια ιστορία. Μια φίλη του είχε ένα πολύ σοβαρό τροχαίο ατύχημα και τώρα ζει ως παραπληγική. Πολλές από τις ελπίδες της έχουν εξανεμιστεί.
Το έχω ακούσει πολλές φορές στο παρελθόν, αλλά ποτέ δεν σταματάει να με σοκάρει: Της λέει, ότι νομίζει πως η τραγωδία της οδήγησε σε θετικές αλλαγές στην ζωή της. Προφέρει τις λέξεις, που δεν αποτελούν τίποτα λιγότερο από ψυχολογική, συναισθηματική και πνευματική β…

Προσοχή αν δείτε τέτοια σημάδια στο δέρμα σας – Τι να κάνετε

Ονομάζεται και “Ringworm” ή “Tinea”. Είναι η κοινή μυκητιασική λοίμωξη στο δέρμα που συνήθως επηρεάζει διάφορα σημεία σε όλο το σώμα (tinea corporis), το τριχωτό της κεφαλής (tinea capitis), τα πόδια (tinea pedis, ή “πόδι του αθλητή”) και τη βουβωνική χώρα (tinea cruris).
Δείτε όλα όσα πρέπει να ξέρετε για την μυκητιασική δερματική λοίμωξη και πώς θα την αναγνωρίσετε στο δέρμα σας:
Όχι η πάθηση δεν προκαλείται από κάποιο σκουλήκι. Είναι μια μυκητιασική λοίμωξη που συχνά σχηματίζει ένα εξάνθημα σε σχήμα δακτυλίου. Μπορεί να έχει ένα κόκκινο κέντρο ή κανονικό τόνο του δέρματος στο εσωτερικό του δακτυλίου.
Τι προκαλεί την λοίμωξη; Ορισμένοι μύκητες μπορεί να βοηθούν το σώμα, αλλά ένας τύπος δερματόφυτου μύκητα που προκαλεί την λοίμωξη αυτή, ερεθίζει το δέρμα σε μεγάλο βαθμό. Αυτοί οι μύκητες τρέφονται από τους νεκρούς ιστούς του δέρματος σας, τα μαλλιά και τα νύχια. Τα δερματόφυτα ευδοκιμούν σε ζεστές, υγρές περιοχές, όπως οι πτυχώσεις του δέρματος στην περιοχή βουβωνική χώρα, ή ανάμεσα …

Πράσινα κόπρανα: Να ανησυχήσω ή όχι;

Ανδιαπιστώσετε ότι τα κόπρανά σας είναι πράσινα, πιθανότατα να θορυβηθείτε. Όμως, το περίεργο αυτό χρώμα, δεν αποτελεί απαραίτητα αιτία ανησυχίας. Το χρώμα των κενώσεων σας είναι συχνά μια αντανάκλαση του τι τρώτε. Το πράσινο χρώμα ενδεχομένως να οφείλεται στην κατανάλωση πολλών πράσινων λαχανικών, όπως το σπανάκι και το μπρόκολο, καθώς αυτές οι τροφές περιέχουν μεγάλες ποσότητες μιας πράσινης χρωστικής ουσίας, της χλωροφύλλης.
Άλλες διατροφικές πιθανές αιτίες είναι η λήψη συμπληρωμάτων σιδήρου και χρωματισμένα με πράσινο τρόφιμα, όπως ορισμένα μίγματα αρωματισμένων ποτών, γρανίτες και κερασάκια τουρτών γενεθλίων,.
Η χολή, το κίτρινο-πράσινο πεπτικό υγρό που εκκρίνεται από το ήπαρ και αποθηκεύεται στη χοληδόχο κύστη, μπορεί επίσης να ευθύνεται για τα πράσινα κόπρανα.
«Το φυσιολογικό χρώμα των κοπράνων είναι καφέ. Η παρουσία της χολερυθρίνης στη χολή ευθύνεται για το χρώμα των κοπράνων. Διαταραχές στη χολερυθρίνη είναι δυνατόν να χρωματίσουν τα κόπρανα πράσινα, γκρι ή λευκά, σαν στό…