Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Τι είναι ο Ιατρικός Φάκελος, τι περιέχει και πώς μπορεί να έχει πρόσβαση κάποιος σε αυτόν;


  
Πολύ συχνά δεχόμαστε απορίες πελατών μας, ιατρών και ασθενών, ιδίως όταν προκύπτει νομικό θέμα, σχετικά με το τι είναι επί της ουσίας το ιατρικό αρχείο ή, με άλλα λόγια, ο ιατρικός φάκελος.
Αρκετοί μάλιστα αντιμετωπίζουν προβλήματα, όταν αναζητούν τον ιατρικό τους φάκελο από το νοσοκομείο ή την κλινική της νοσηλείας τους (άρνηση, δικαιολογίες ότι ο φάκελος χάθηκε κλπ).
Έτσι, κρίναμε σκόπιμο, μέσα από μια σειρά ερωτήσεων-απαντήσεων που δημιουργήσαμε, να δώσουμε την ακριβή νομική εικόνα του ιατρικού φακέλου, και να επισημάνουμε πόσο κρίσιμος είναι τόσο για τον ιατρό όσο και για τον ασθενή:

1. Τι είναι το ιατρικό αρχείο;
Ιατρικό αρχείο ή ιατρικός φάκελος είναι το σύνολο των εγγράφων που περιέχουν την εικόνα της πορείας της υγείας ενός ασθενούς.
2. Το ιατρικό αρχείο περιέχει στοιχεία. Ποια είναι η φύση τους;
Τα στοιχεία που περιέχονται στο ιατρικό αρχείο είναι ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα.
3. Ποια είναι η έννοια των ευαίσθητων  προσωπικών δεδομένων;
 Ευαίσθητα χαρακτηρίζονται τα προσωπικά δεδομένα ενός ατόμου που αναφέρονται στη φυλετική ή εθνική του προέλευση, στα πολιτικά του φρονήματα, στις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές του πεποιθήσεις, στη συμμετοχή του σε συνδικαλιστική οργάνωση, στην κοινωνική του πρόνοια, στην ερωτική του ζωή, τις ποινικές διώξεις και καταδίκες του, και την ΥΓΕΙΑ του. Τα ευαίσθητα δεδομένα προστατεύονται από τον νόμο με αυστηρότερες ρυθμίσεις από ότι τα απλά προσωπικά δεδομένα.
      
4. Ακούμε και διαβάζουμε συχνά την έκφραση “επεξεργασία προσωπικών δεδομένων”. Τι σημαίνει;
Είναι κάθε εργασία που πραγματοποιείται σε δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, όπως: συλλογή, καταχώριση, οργάνωση, διατήρηση, αποθήκευση, τροποποίηση, εξαγωγή, χρήση, διαβίβαση, διάδοση, συσχέτιση ή συνδυασμός, διασύνδεση, δέσμευση, διαγραφή, καταστροφή.
Κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο του δημόσιου ή ιδιωτικού τομέα που τηρεί και επεξεργάζεται προσωπικά δεδομένα ονομάζεται υπεύθυνος επεξεργασίας.
Κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο του δημόσιου ή ιδιωτικού τομέα που επεξεργάζεται δεδομένα για λογαριασμό κάποιου υπεύθυνου επεξεργασίας ονομάζεται εκτελών την επεξεργασία.  
5. Για τα ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα επιτρέπεται η επεξεργασία;
Ναι, αλλά κάτω από πολύ αυστηρές προϋποθέσεις, πολύ αυστηρότερες σε σχέση με την επεξεργασία των απλών προσωπικών δεδομένων.
6. Για τα δεδομένα του ιατρικού φακέλου τι ισχύει;
Ο ιατρικός φάκελος, σύμφωνα με τα παραπάνω, αποτελεί ευαίσθητο προσωπικό δεδομένο, αφού αναφέρεται στην υγεία ενός προσώπου. Επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, η συλλογή και επεξεργασία τους, εφόσον: α) εκτελείται από πρόσωπο που ασχολείται κατ’ επάγγελμα με την παροχή υπηρεσιών υγείας και
β) είναι απαραίτητη για την ιατρική πρόληψη, διάγνωση, περίθαλψη ή διαχείριση υπηρεσιών υγείας. 
Το πρόσωπο αυτό υπόκειται σε καθήκον εχεμύθειας.
7. Ποιό είναι αυτό το πρόσωπο; 

0 ιατρός.
Στην έννοια του “ιατρού” περιλαμβάνονται όχι μόνο οι ιατροί ως φυσικά πρόσωπα, αλλά και νομικά πρόσωπα, όπως διαγνωστικά και ιατρικά κέντρα και νοσοκομεία, αλλά και το παραϊατρικό προσωπικό (νοσηλευτές κλπ).

8. Συνεπώς, υπάρχει υποχρέωση του ιατρού για τήρηση αρχείου;
Ναι. Ο ιατρός υποχρεούται να τηρεί ιατρικό αρχείο, σε μορφή ηλεκτρονική ή μη, το  οποίο περιέχει δεδομένα που συνδέονται με την ασθένεια ή την υγεία των ασθενών του.
9. Τι πρέπει να περιέχει το ιατρικό αρχείο;
Το ονοματεπώνυμο, το πατρώνυμο, το φύλο, την ηλικία, το επάγγελμα, τη διεύθυνση του ασθενή, τις ημερομηνίες της επίσκεψης, καθώς και κάθε άλλο ουσιώδες στοιχείο που συνδέεται με την παροχή φροντίδας στον ασθενή, όπως, ενδεικτικά και ανάλογα με την ειδικότητα, τα ενοχλήματα της υγείας του και το λόγο της επίσκεψης, την πρωτογενή και δευτερογενή διάγνωση ή την αγωγή που ακολουθήθηκε καθώς  και τα αποτελέσματα όλων των κλινικών και παρακλινικών εξετάσεων.
10. Για πόσο χρονικό διάστημα είναι υποχρεωμένος ο ιατρός να διατηρεί το αρχείο;
α) στα ιδιωτικά ιατρεία και τις λοιπές μονάδες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας του ιδιωτικού τομέα, για μία δεκαετία από την τελευταία επίσκεψη του ασθενή και
β) σε κάθε άλλη περίπτωση, για μία εικοσαετία από την τελευταία επίσκεψη του ασθενή.
11. Μερικές φορές βλέπουμε στον ιατρικό μας φάκελο κρίσεις και σχόλια από τον ιατρό. Επιτρέπεται αυτό;
Στα ιατρικά αρχεία δεν πρέπει να αναγράφονται κρίσεις ή σχολιασμοί για τους ασθενείς, παρά μόνον εάν αφορούν στην ασθένεια τους. 
Οι υπόλοιποι σχολιασμοί αποτελούν παράνομη προσβολή της ηθικής και σε ορισμένες περιπτώσεις της ψυχικής υπόστασης του προσώπου και γεννούν νομικές αξιώσεις, που φτάνουν ακόμα και σε μηνύσεις για εξύβριση, δυσφήμηση, προσβολή μνήμης νεκρού και αγωγές για αποζημιώσεις και αποκατάσταση ηθικής βλάβης.
12. Ποιά τα δικαιώματα του ασθενή, ως προς το ιατρικό του αρχείο;
Ο ασθενής έχει απεριόριστο δικαίωμα πρόσβασης στα ιατρικά του αρχεία, καθώς και λήψης αντιγράφων ολοκλήρου του φακέλου του. 
13. Σε περίπτωση θανάτου του ασθενή, ποιοί έχουν δικαίωμα πρόσβασης στον ιατρικό του φάκελο;
Μετά το θάνατο του ασθενή, το δικαίωμα πρόσβασης ασκούν οι κληρονόμοι του, εφόσον είναι συγγενείς μέχρι τετάρτου βαθμού.

14. Τρίτοι, εκτός του ασθενή και των κληρονόμων του, έχουν δικαίωμα πρόσβασης;
Δεν επιτρέπεται σε κανένα τρίτο η πρόσβαση στα ιατρικά αρχεία του ασθενή. 
Κατ’ εξαίρεσιν όμως, επιτρέπεται η πρόσβαση: 
α) στις δικαστικές και εισαγγελικές αρχές κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, αυτεπάγγελτα ή μετά από αίτηση τρίτου που επικαλείται έννομο συμφέρον και σύμφωνα με τις νόμιμες διαδικασίες, 
β) σε άλλα όργανα της Ελληνικής Πολιτείας, που με βάση τις καταστατικές τους διατάξεις έχουν τέτοιο δικαίωμα και αρμοδιότητα.
γ) τρίτος, πέραν των ανωτέρω προσώπων που αναφέραμε στην ερώτηση 13, μπορεί, εφόσον έχει έννομο συμφέρον, με αίτηση που υποβάλλει προς τον αρμόδιο εισαγγελέα, να ζητήσει να του χορηγηθούν στοιχεία από τον φάκελο του ασθενή.
Στην περίπτωση αυτή, ο Εισαγγελέας, εφόσον κρίνει ότι ο αιτών έχει νόμιμο συμφέρον, διαβιβάζει τη σχετική αίτηση στο νοσηλευτικό ίδρυμα με τη σημείωση ότι αυτό, υποχρεούται, πριν τη χορήγηση οιονδήποτε στοιχείων, να ζητήσει την άδεια της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (επειδή, όπως προαναφέραμε, τα στοιχεία του φακέλου αποτελούν ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα).
15. Αν ο ασθενής είναι άτομο με ψυχική διαταραχή και ο ιατρός του αντιτίθεται στην χορήγηση στοιχείων από τον ιατρικό του φάκελο, τι γίνεται;
Ο,τι αναλύσαμε πιο πάνω, ισχύουν ακριβώς και για τους ασθενείς-άτομα με ψυχικές διαταραχές, ακόμα και αν ο υπεύθυνος ψυχίατρος τους εκτιμά ότι, η χορήγηση των στοιχείων αυτών μπορεί να οδηγήσει στη διατάραξη της ψυχικής υπόστασης του ασθενή τους.

Τα στοιχεία του φακέλου χορηγούνται.
16. Οι νόμιμοι αντιπρόσωποι του ασθενή, έχουν δικαίωμα πρόσβασης στον ιατρικό του φάκελο;
Ναι. Νόμιμοι αντιπρόσωποι θεωρούνται ο γονέας, ο ασκών τη γονική μέριμνα, ο δικαστικός συμπαραστάτης (ακόμα και ο προσωρινός) και ο πληρεξούσιος δικηγόρος. 
17. Νομικά, πώς κατοχυρώνονται τα δικαιώματα πληροφόρησης, ενημέρωσης και πρόσβασης στον ιατρικό φάκελο;
Είναι ένα θεμελιώδες δικαίωμα του ασθενή να μπορεί να πληροφορείται όλα τα στοιχεία του ιατρικού φακέλου του. Το δικαίωμα αυτό προκύπτει από:
✓ τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε.,
✓ την Ευρωπαϊκή Χάρτα για τα Δικαιώματα των Ασθενών και
✓ τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Πολιτικής με θέμα «Τα δικαιώματα του ασθενούς».

Άγγελος Λάμπρου – Αλεξάνδρα Καπλανέρη L.L.M
Δικηγόροι  



Δημοσίευση σχολίου

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Οι νόσοι του λιπώδους ιστού, το παραμύθι των θερμίδων και η "ανήθικη" διάγνωση της παχυσαρκίας

Στις μέρες μας η αισθητική  αρχίζει και επισκιάζει (δυστυχώς) πολλούς τομείς της παραδοσιακής evidence-based προληπτικής Ιατρικής.
Και αυτό δεν είναι κάτι υποχρεωτικά κακό, όταν η αισθητική γίνεται από γιατρούς γιατί αν και αισθητική δεν παύει να είναι Ιατρική. Ομως στο τερέν του μάρκετινγκ και του κέρδους, βρίσκουν δυστυχώς πρόσφορο έδαφος πολλοί επιτήδειοι για να προσφέρουν..ιατρικές υπηρεσίες , μη έχοντας ιατρική κατάρτιση.  Και είναι πλέον τόσο πολλοί που έχουν εντυπωθεί στην κοινωνία επίσημα ως θεραπευτές δυστυχώς. Ενας από τους πιο πληγέντες τομείς είναι ο τομέας της παχυσαρκίας. 
Πάνω στο εύκολο και γρήγορο κέρδος της απελπισίας του ασθενούς μια ολόκληρη βιομηχανία ..μαλώνει για την ένδεια και την περίσσεια θερμίδων, δηλαδή ενός ενεργειακού αριθμού τόσο μα τόσο σχετικού που αγγίζει τα όρια της εξαπάτησης. Γιατί σχετικού; Για σκεφτείτε λίγο. Διαβάζουμε ότι η τροφή τάδε έχει 200 θερμίδες. Μια τροφή που την φτιάχνει η μητέρα ή γυναίκα μας, ο μάγειρας, που την φτιάχνουν στην Ελλάδ…

Πράσινα κόπρανα: Να ανησυχήσω ή όχι;

Ανδιαπιστώσετε ότι τα κόπρανά σας είναι πράσινα, πιθανότατα να θορυβηθείτε. Όμως, το περίεργο αυτό χρώμα, δεν αποτελεί απαραίτητα αιτία ανησυχίας. Το χρώμα των κενώσεων σας είναι συχνά μια αντανάκλαση του τι τρώτε. Το πράσινο χρώμα ενδεχομένως να οφείλεται στην κατανάλωση πολλών πράσινων λαχανικών, όπως το σπανάκι και το μπρόκολο, καθώς αυτές οι τροφές περιέχουν μεγάλες ποσότητες μιας πράσινης χρωστικής ουσίας, της χλωροφύλλης.
Άλλες διατροφικές πιθανές αιτίες είναι η λήψη συμπληρωμάτων σιδήρου και χρωματισμένα με πράσινο τρόφιμα, όπως ορισμένα μίγματα αρωματισμένων ποτών, γρανίτες και κερασάκια τουρτών γενεθλίων,.
Η χολή, το κίτρινο-πράσινο πεπτικό υγρό που εκκρίνεται από το ήπαρ και αποθηκεύεται στη χοληδόχο κύστη, μπορεί επίσης να ευθύνεται για τα πράσινα κόπρανα.
«Το φυσιολογικό χρώμα των κοπράνων είναι καφέ. Η παρουσία της χολερυθρίνης στη χολή ευθύνεται για το χρώμα των κοπράνων. Διαταραχές στη χολερυθρίνη είναι δυνατόν να χρωματίσουν τα κόπρανα πράσινα, γκρι ή λευκά, σαν στό…

Πώς η κορτιζόλη, η ορμόνη του στρες, μας παχαίνει

Η κύρια ορμόνη του στρες,  η κορτιζόλη, φαίνεται πως ευθύνεται για την αύξηση του σωματικού μας βάρους. Η κορτζόλη παράγεται στα επινεφρίδια και έχει τρεις κύριες εργασίες: αυξάνει το σάκχαρο, αυξάνει την αρτηριακή πίεση και ρυθμίζει την ανοσοποιητική λειτουργία. «Είναι μια “παρορμητική” ορμόνη που μας κάνει να αισθανόμαστε έξυπνοι και ετοιμοπόλεμοι! Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή. Ο «διακόπτης» αυτός μπορεί ξαφνικά να γυρίσει στο κόκκινο και τότε μετατρέπεται σε πρόβλημα» λέει η Dr. Παπαγιαννίδου Ελένη, Κλινική Διαιτολόγος.
Η υψηλή κορτιζόλη φαίνεται πως αυξάνει το βάρος, ενώ τρώμε ελάχιστα και γυμναζόμαστε έντονα σχεδόν καθημερινά. Μειώνει εγκεφαλικές χημικές ουσίες, όπως σεροτονίνη και ντοπαμίνη και μας κάνει να τρώμε λόγω εκνευρισμού όπως αναφέρει η κ. Παπαγιαννίδου σύμφωνα με το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Όταν παραμένει συνέχεια υψηλή, το σώμα πιστεύει λανθασμένα ότι λιμοκτονεί και αρχίζει να αποθηκεύει περισσότερο λίπος για περιόδους «ασιτίας» δηλαδή στρες. Αυτό με τη σειρά του …

Οι βαφές των μαλλιών και η λευχαιμία

Ορισμένες ουσίες που υπάρχουν στις βαφές μαλλιών έχουν τη δυνατότητα να προκαλούν καρκίνο στα ζώα.
Οι βαφές μαλλιών που χρησιμοποιούνταν τα παλαιότερα χρόνια ιδιαίτερα πριν από το 1980, αυτές που ήσαν σκούρου χρώματος και που παρέμεναν στα μαλλιά για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ήσαν περισσότερο καρκινογόνες από άλλες.
Οι άνδρες και γυναίκες που χρησιμοποιούσαν βαφές μαλλιών μόνιμου τύπου πριν από το 1980, παρουσιάζουν μεγαλύτερο κίνδυνο να προσβληθούν από λευχαιμία σε σύγκριση με άλλους ενήλικες, που ποτέ δεν χρησιμοποίησαν βαφές μαλλιών.
Οι βαφές μαλλιών απασχόλησαν κατ΄ επανάληψη τους ερευνητές αναφορικά με το συσχετισμό χρήσης τους και πρόκλησης ορισμένων καρκίνων. Υπήρξαν έρευνες που έδειξαν, ότι η χρήση βαφών των μαλλιών παλαιού τύπου, αυξάνει τον κίνδυνο για λευχαιμία, πολλαπλό μυέλωμα και λέμφωμα. Υπήρξαν όμως και έρευνες που δεν έφτασαν στο ίδιο συμπέρασμα.
Γιατροί από το πανεπιστήμιο του Ιλλινόις στο Σικάγο, σύγκριναν 769 ασθενείς που έπασχαν από λευχαιμία με 623 ενήλικες χωρ…

Σιμόν ντε Μποβουάρ: Οι 9 τύποι ανθρώπων που θα συναντήσετε στη ζωή σας

Η Σιμόν ντε Μποβουάρ ήταν μία από τις πρώτες γυναίκες που πήραν πτυχίο από τη Σορβόνη και έγινε γνωστή για τη συμβολή της στην παριζιάνικη πνευματική σκηνή και τη σχέση της με τον Ζαν Πολ Σαρτρ. Αυτό που λίγοι γνωρίζουν είναι ότι η Μποβουάρ είχε δώσει κάποια στιγμή μία λίστα με τους 9 τύπους ανθρώπων με τους οποίους θα βγούμε ραντεβού κάποια στιγμή της ζωής μας.
1. Ο απαθής Ο απαθής τύπος μόλις δει έστω και μία αχτίδα ελευθερίας, τρομάζει και κλείνεται στον εαυτό του, μακριά από τον κόσμο. Έχει αποφασίσει εδώ και καιρό ότι τα πάντα στον κόσμο είναι ασήμαντα και βαρετά, γεγονός που έχει γίνει κάτι σαν «αυτοεκπληρούμενη προφητεία» με αποτέλεσμα αντί να αντιμετωπίζει τις προκλήσεις της ελεύθερης βούλησης, να κρύβεται από αυτές. Μπορεί να στέκεται μπροστά από το πιο σημαντικό μνημείο του κόσμου και πάλι να μην εντυπωσιάζεται.
Κίνδυνος: Χαμηλός. Θα τον εντοπίσετε από χιλιόμετρα.
2. Ο σοβαρός Ίσως είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος ανθρώπου. Μόλις πάρει μία απόφαση κανείς δεν μπορεί να του αλλάξ…